Lynn van Rooijen

This page in English lynn_v1

Lynn vaLynn van Rooijen with Nexstar 11"n Rooijen is lid van de Werkgroep Astrofotografie van de landelijke KNVWS, en voorzitter van KNVWS Gooi en Vechtstreek. Zij is haar hele leven geïnteresseerd in de sterrenkunde geweest en is de afgelopen 20 jaar actief als amateur in Nederland en in het buitenland.

Na een drukke zakelijke carrière heeft ze in 2010 ook een MSc (Astronomy) graad voltooid en is daarna verder gegaan met haar studies. Theoretisch houdt zij zich bezig met exoplaneten en eclipserende dubbelsterren. Daarnaast is zij bezig met astrofotografie. Zij geeft presentaties voor scholen en clubs en is de NASA-JPL “Solar System Ambassador” voor de Benelux.

In 2006 maakte ze haar eerste astrofoto. In 2010 heeft ze de Der Kinderenprijs voor astrofotografie ontvangen. Zeven van haar foto’s zijn gekozen als de “Amateur Astronomy Picture of the Day” en diverse andere van haar foto’s zijn gepubliceerd in internationale tijdschriften.


 

Een nieuwe ster aan de hemel?

Contact binary, credit: Science

Vorige week lieten wetenschappers weten dat de twee componenten van een zogeheten contact dubbelster (= een systeem waarvan de twee sterren zo dicht bij elkaar liggen dat hun gassen in elkaar overlopen) wellicht rond het jaar 2022 zullen samensmelten en vervolgens exploderen als een nova.

Het betreft de “ster” met de mooie naam KIC (voor “Kepler input catalog”) 9832227 in het sterrenbeeld Zwaan (Cygnus). De ster lag in het veld dat de Kepler telescoop studeerde. Doordat de twee sterren – vanaf de Aarde gezien – op één lijn liggen en dus een zgn. “eclipserende dubbelster” vormen, konden wij meten dat hun omlooptijd steeds korter werd en dus dat de sterren dichter bij elkaar kwamen. Oorspronkelijk dacht men dat de explosie misschien vroeger zichtbaar zou zijn: 2018-2020. Sterrenkundige en Professor Larry Molnar en zijn collega’s en studenten van het Calvin College in Grand Rapids, Michigan (VS) hebben de dubbelster vanaf 2013 bestudeerd. Zij hebben geconcludeerd dat het ongeveer vijf jaar duurt voordat de sterren samensmelten en dan vervolgens exploderen. Deze resultaten zijn afgelopen week gepresenteerd op de 229e bijeenkomst van de American Astronomical Society (AAS) in Grapevine (VS).

kic9832227incygnusZij denken dat de explosie eigenlijk al rond 300 A.D. heeft plaatsgevonden en doordat KIC9832227 op een afstand van ca. 1800 lichtjaar ligt, zal in 2022 de explosie zichtbaar zijn vanaf de Aarde – in 2022,2 +/- 0,6 om precies te zijn. Dit hebben zij afgeleid van overeenkomsten met observaties van een andere ster die ook recentelijk een nova werd. Die ster lag echter veel verder weg en was minder goed te zien met het blote oog.

De explosie van KIC9832227 zal te zien zijn als een zgn. “rode nova”, die mogelijk voor een poosje één van de helderste objecten aan de nachtelijke hemel zal zijn, zelfs in de grote steden en met veel lichtvervuiling! Maar omdat er veel onzekerheid is over de precieze tijd van de uitbarsting, is het een goed idee om deze ster vanaf nu al in de gaten te houden. En dit zullen wij zeker bij de sterrenwacht doen! Meer lezen? Kijk hier voor de poster van hun presentatie. Of hier voor hun artikel.


Pacman en de Pelikaan

Onze hersenen zoeken altijd naar iets bekends in het onbekende – ook in het heelal. Hier hebben wij twee voorbeelden: de Pacman-nevel, genoemd naar het computerspel en de Pelikaannevel.

De Pacman-nevel (links), ook NGC 281 genoemd, is een emissienevel in het sterrenbeeld Cassiopeia. Die ligt op een afstand van ca. 9500 licht-jaar en bevat vele jonge sterren en veel gas en stof, een zgn. H-II gebied vol waterstof.

De Pelikaannevel (rechts), ook bekend als IC5070 en IC5067, maakt deel uit van de veel grotere Noord-Amerika-nevel in het sterrenbeeld Zwaan. De nevel ligt vlak bij de heldere ster Deneb die onderdeel is van de bekende “Zomer-driehoek”. Ook hier geldt dat de Pelikaan een bijzonder actieve mix van jonge sterren en gaswolken bevat.

Beide opnames zijn in Frankrijk gemaakt in oktober 2016 met mijn 11″ Celestron EdgeHD, een Starlight Xpress H18 CCD en Astronomik narrowband filters en Astrodon Sloan g-r-i fotometric filters. Iedere foto is eigenlijk een stapel van in totaal ca. 7 uren opnames in waterstof-alpha (Hα), geïoniseerde zuurstof (OIII) en geïoniseerde zwavel (SII), gecombineerde in de zgn. “Hubble palette” die bekend is van de beroemde foto’s die door de Hubble telescoop zijn gemaakt. Zuurstof is blauw, zwavel rood en waterstof groen-geel in deze opnames. Hierdoor is het mogelijk om te zien waar diverse molecules zich bevinden en hoe een nevel zich ontwikkelt.

 


M27 de Halternevel, genomen met BVR en Narrowband filters

M27 Dumbbell NebulaM27, de Halternevel, een heldere planetaire nevel  in het sterrenbeeld Vosje (Vulpecula). De afstaand naar de nevel is ca. 1200 lj en die heeft een doorsnee van ca. 1,5 licht-jaar (vergelijk met de afstand naar Pluto: ca. 5 licht-uren!). Onze hele zonnestelsel zou dus zo dichtbij de centrale ster liggen in deze foto dat het niet eens te zien is.

De nevel is ergens tussen 7000 en 14000 jaar oud – maar wetenschappers zijn nog onzeker hierover. 9000 jaar is een goed gemiddelde!

Deze foto is genomen voor een deel in Zuid Frankrijk en voor een deel in mijn achtertuin. Belichting is in totaal ruim 8 uren met zowel BVR (gestandaardiseerde kleuren filters) als narrowband filters (waterstof, zuurstof en zwavel), een 11″/28cm Celestron Edge HD telescoop en een Starlight Xpress CCD, AO unit en filterwheel.

Klik op foto voor grotere versie.


Nebulae in Narrowband

Deze foto’s genomen met Celestron 11″ telescope en Astronomik Ha, OIII en SII narrowband filters. Gecombineerd in de zgn. “Hubble Palette”: SII=rood, Ha=groen en OIII=blauw.

Omdat de Ha zo veel sterker is dan de OIII of SII in de meeste nevels, zouden de beelden vrij groen uitzien in de normale verhouding – zoals in de tweede versie van NGC 7380 te zien is. Echter de mensen van de Hubble Telescoop hebben de markt voor ons bedorven met hun prachtige goud-blauw beelden en dus de overige beelden volgen hun voorbeeld.

Interessant van narrowband beelden is dat wij hierdoor meer inzicht krijgen in de processen die de nevels hebben geformeerd.


Zwart-wit mag ook een keer... astrofoto's in hydrogen-alpha

Toen ik met astrofotografie begon (met een DSLR) probeerde ik zoveel mogelijk te fotograferen per nacht – hoe meer objecten, hoe beter! Het “probleem” met iets verder komen met deze bezigheid is dat er nu wordt gewerkt met filters en in zwart-wit – en iedere filter vraagt tussen 30 minuten en enkele uren, afhankelijk van filter en object. Wat vroeger in 30 minuten “klaar” was, duurt nu enkele uren en vervolgens ook enkele uren bewerkingstijd.

Emissienevels in hydrogen-alpha

Op zich geen probleem behalve dat de onbewolkte nachten worden steeds minder frequent. De oplossing: sommige objecten in “gewone” zwart-wit laten zien wat ook vaak erg mooi is. “Gewoon” is niet echt gewoon: bovenstaande foto’s zijn allemaal gefotografeerd met een Hydrogen-alpha filter die alleen een 6 of 12nm breed band van licht doorlaat rond de 656.28 golflengte.

Deze filter stelt ons in staat om veel te ontdekken over de zgn. emissienevels, gebieden met in dit geval veel geïoniseerde waterstof (HII). In deze gebieden vinden wij vele jonge, hete sterren die de ionisatie veroorzaken.


Comments are closed